Đứng ở sân đền Thượng Cửa Ông, gió biển thổi lồng lộng, trước mặt là vịnh Bái Tử Long lô nhô đảo đá. Ít ngôi đền nào có được thế đất như thế. Người vùng mỏ coi đây là chỗ dựa tinh thần, còn người phương xa thì nhớ mãi khung cảnh ấy.
Vị trí
Đền nằm trên sườn đồi ven biển ở phường Cửa Ông, thành phố Quảng Ninh. Trước đây, phường thuộc thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh. Từ ngày 1/9/2026, Quảng Ninh là thành phố trực thuộc Trung ương.
Đền Cửa Ông với đền Trung, đền Thượng trên đồi. Ảnh: Hoangkid / Wikimedia Commons, CC BY 3.0
Đền thờ ai
Đền thờ Hưng Nhượng Đại Vương Trần Quốc Tảng, con trai thứ ba của Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn, được dân gian gọi là Đức Ông. Trước khi thờ ông, nơi đây chỉ có miếu thờ Hoàng Cần, một người địa phương có công đánh giặc. Trong đền còn phối thờ nhiều danh tướng nhà Trần.
Đền Hạ, đền Trung, đền Thượng
Khu đền xếp theo thế núi, đi từ thấp lên cao. Đền Hạ thờ Trung Thiên Long Mẫu, đền Trung thờ tướng quân Hoàng Cần, đền Thượng là nơi thờ chính Trần Quốc Tảng, phía sau là lăng của ông. Ngày 1/1/2018, pho tượng đồng Đức Ông nặng khoảng 40 tấn được đưa lên ngọn đồi cao hơn 50 mét ở dải núi phía nam, nhìn về đền Thượng. Đi hết các đền khá mỏi chân, nhưng mỗi bậc lên là một khung cảnh vịnh mở rộng thêm.
Vịnh Bái Tử Long nhìn từ đền Cửa Ông. Ảnh: Hoangkid / Wikimedia Commons, CC BY 3.0
Lễ hội
Người dân đi lễ đền Cửa Ông từ đầu năm âm lịch, còn ngày chính hội là mùng 3 tháng 2 âm lịch. Lễ hội mở đầu bằng lễ dâng hương, rồi rước bài vị Trần Quốc Tảng từ đền ra miếu vườn Nhãn, nơi theo truyền thuyết Đức Ông trôi dạt vào và hóa thần, sau đó rước về đền. Lễ hội đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Đường đi
Từ Hạ Long theo quốc lộ 18 đi về hướng Cẩm Phả, Mông Dương, khoảng 40 km. Từ Hà Nội đi cao tốc Hà Nội – Hải Phòng – Hạ Long rồi tiếp quốc lộ 18, tổng chừng 200 km.
Lưu ý
Bậc đá lên đền Thượng khá nhiều, người lớn tuổi nên đi chậm và nghỉ giữa chừng.
Ngày gió mùa trên đồi rất lạnh, nhớ mang áo khoác.
Mùa lễ hội có xe điện trung chuyển, hỏi ban quản lý ở cổng.