Người Hà Nội đi ngang Hồ Gươm cả nghìn lần, nhưng lần nào nhìn thấy cây cầu son cong cong dẫn ra đảo Ngọc cũng thấy lòng chùng xuống một chút. Đền Ngọc Sơn nhỏ thôi, mà là một phần ký ức của cả thành phố.
Vị trí
Đền nằm trên đảo Ngọc ở phía bắc hồ Hoàn Kiếm. Theo đơn vị hành chính mới, nơi này thuộc phường Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội (trước 7/2025 thuộc phường Hàng Trống, quận Hoàn Kiếm). Lối vào ở phía phố Đinh Tiên Hoàng.
Cổng đền Ngọc Sơn. Ảnh: Bùi Thụy Đào Nguyên / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0
Đền thờ ai
Đền thờ Văn Xương Đế Quân, vị thần trông coi văn chương, khoa cử, và thờ Đức Thánh Trần Hưng Đạo, người có công đánh thắng quân Nguyên Mông. Vì vậy mùa thi, nhiều sĩ tử và phụ huynh đến đây thắp hương. Diện mạo đền hôm nay gắn với đợt tu sửa giữa thế kỷ XIX, khi nhà nho Nguyễn Văn Siêu cho dựng thêm nhiều hạng mục quanh hồ.
Đi từ ngoài vào trong
Tháp Bút: dựng trên gò đá Ngọc Bội, đỉnh như ngọn bút lông, thân khắc ba chữ "Tả thanh thiên", nghĩa là "viết lên trời xanh".
Đài Nghiên: cổng cuốn đặt nghiên mực đá hình nửa quả đào, đặt trên lưng ba con ếch. Bút và nghiên đứng cạnh nhau như một lời nhắc về chữ nghĩa.
Cầu Thê Húc: tên cầu nghĩa là nơi đậu ánh sáng ban mai. Cây cầu gỗ sơn đỏ hiện nay được dựng lại thời Pháp thuộc.
Đắc Nguyệt Lâu: lầu cổng ngay sau cầu, rồi đến các tòa đền chính.
Trong khuôn viên đền còn trưng bày tiêu bản rùa Hồ Gươm, một hình ảnh rất thân thuộc với người Hà Nội.
Đền Ngọc Sơn nhìn từ mặt hồ. Ảnh: P. Hughes / Wikimedia Commons, CC BY 4.0
Đi lúc nào thì đẹp
Buổi sáng sớm, mặt hồ còn hơi sương, người tập thể dục đi quanh hồ, là lúc cầu Thê Húc đẹp nhất. Tối cuối tuần, các tuyến phố quanh hồ thành phố đi bộ, rất vui nhưng đông. Mùng 1, rằm và những ngày Tết, đền đông người đi lễ.
Đi đến đền
Từ bất kỳ đâu trong nội thành, chỉ cần đến bờ hồ Hoàn Kiếm phía phố Đinh Tiên Hoàng. Nhiều tuyến xe buýt dừng quanh hồ. Xe máy nên gửi ở các điểm trông xe quanh phố cổ. Đền có bán vé tham quan, mức vé niêm yết tại cổng.
Lưu ý nhỏ
Ăn mặc lịch sự, không đội mũ khi vào trong điện thờ.
Cầu Thê Húc hẹp, giờ cao điểm hãy đi chậm và nhường lối.
Muốn chụp ảnh cầu không vướng người, hãy ra từ sớm.