Ai cũng thuộc chuyện cậu bé làng Gióng vươn vai thành tráng sĩ, đánh tan giặc Ân rồi cưỡi ngựa sắt bay về trời. Nơi câu chuyện khép lại, theo truyền thuyết, là núi Sóc. Lên đền Sóc vì thế giống như đi đến trang cuối của một câu chuyện mình đã nghe từ thuở nhỏ.
Vị trí
Quần thể di tích đền Sóc nằm trên núi Vệ Linh, nay thuộc xã Sóc Sơn, thành phố Hà Nội. Trước 7/2025, nơi này là xã Phù Linh của huyện Sóc Sơn.
Đền chính trong quần thể Đền Sóc. Ảnh: NKSTTSSHNVN / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Quần thể đền Sóc
Đền Sóc không phải một ngôi đền đơn lẻ mà là cả một cụm di tích trải trên sườn núi: đền Trình, đền Mẫu, chùa Đại Bi, đền Thượng (nơi thờ chính Phù Đổng Thiên Vương), chùa Non Nước và tượng đài Thánh Gióng trên đỉnh Vệ Linh. Theo sử cũ, sau khi đánh thắng quân Tống, vua Lê Đại Hành đã về đây lễ tạ, cho tạc tượng thần bằng gỗ trầm hương và dựng đền khang trang hơn.
Đền Trình trong quần thể Đền Sóc. Ảnh: NKSTTSSHNVN / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Hội Gióng đền Sóc
Hội Gióng đền Sóc diễn ra từ mùng 6 đến mùng 8 tháng Giêng âm lịch, với lễ rước cờ, rước voi bông, ngựa bông và nghi thức hóa voi, ngựa. Năm 2010, Hội Gióng ở đền Phù Đổng và đền Sóc được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Hội Gióng ở đền Phù Đổng diễn ra vào tháng Tư âm lịch, xem bài Hội Gióng đền Phù Đổng.
Người đi hội thường cố xin một nhành tre ngà, bông hoa tre từ đoàn rước mang về làm lộc. Mấy năm gần đây ban tổ chức đã có cách chia lộc trật tự hơn để tránh giành giật.
Đường đi
Từ trung tâm Hà Nội theo hướng sân bay Nội Bài, qua cầu Nhật Tân, rồi theo quốc lộ 3 đi tiếp khoảng hơn chục km, tổng chừng 40 km. Xe buýt có tuyến đi Sóc Sơn, đến nơi đi bộ hoặc xe ôm thêm một đoạn.
Lưu ý
Đường lên núi có dốc, mang giày dễ đi.
Ngày hội rất đông, nên đi phương tiện công cộng hoặc gửi xe xa một chút rồi đi bộ.
Không xô đẩy khi nhận lộc, nhường trẻ nhỏ và người già.