Chùa Bút Tháp: Tượng Quan Âm Nghìn Mắt Nghìn Tay Bên Đê Sông Đuống
Chùa Bút Tháp (Ninh Phúc tự) ở phường Trí Quả, thành phố Bắc Ninh (Thuận Thành cũ): kiến trúc thế kỷ XVII, tháp Báo Nghiêm, cầu đá, bảo vật tượng Quan Âm.
Có những ngôi chùa người ta đến vì đông vui. Bút Tháp thì ngược lại: người ta đến vì sự lặng im. Nằm bên đê sông Đuống, giữa làng quê Kinh Bắc, chùa giữ được gần như nguyên vẹn dáng vẻ của một ngôi chùa thế kỷ XVII.
Vị trí
Chùa có tên chữ là Ninh Phúc tự, nằm bên đê hữu ngạn sông Đuống, nay thuộc phường Trí Quả, thành phố Bắc Ninh. Trước 7/2025, nơi này là xã Đình Tổ, huyện Thuận Thành. Bắc Ninh là thành phố trực thuộc Trung ương từ 20/9/2026.
Lối vào chùa Bút Tháp. Ảnh: Benjamin Smith / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Đôi nét lịch sử
Đến thế kỷ XVII, chùa trở nên nổi tiếng với vị trụ trì là hòa thượng Chuyết Chuyết (1590–1644), người Phúc Kiến sang Việt Nam truyền đạo. Sau khi ngài viên tịch, chùa được mở rộng với sự công đức của hoàng tộc và quan lại thời Lê – Trịnh. Quần thể kiến trúc còn giữ nhiều dấu vết của thế kỷ XVII, và chùa là di tích quốc gia đặc biệt.
Những gì không nên bỏ qua
Tượng Quan Âm nghìn mắt nghìn tay: pho tượng gỗ được xem là lớn nhất Việt Nam thuộc loại này, được công nhận Bảo vật quốc gia ngay đợt đầu năm 2012.
Tháp Báo Nghiêm: tháp đá nhiều tầng, lan can quanh chân tháp có những bức chạm đá rất tinh xảo.
Cầu đá nối sang tòa Thích Thiện Am, lan can có 12 bức chạm, cùng 26 bức trên lan can tòa Thượng điện. Đề tài phần lớn là thiên nhiên, chim muông, tứ linh.
Cụm kiến trúc trung tâm gồm nhiều tòa nối nhau theo một trục "thần đạo", hai bên có hành lang dài bao quanh.
Cầu đá ở chùa Bút Tháp. Ảnh: Benjamin Smith / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Đi lúc nào
Ngày thường buổi sáng là lúc đẹp nhất: nắng xiên qua sân gạch, mái chùa phủ rêu, chỉ nghe tiếng chim. Mùa xuân có lễ hội làng, đông vui hơn. Gần đó là Hội Lim (Tiên Du) và chùa Dâu, có thể ghép thành một ngày đi Kinh Bắc.
Đường đi
Từ Hà Nội qua cầu Chương Dương hoặc Vĩnh Tuy, theo quốc lộ 5 đến Phú Thị rồi rẽ về Thuận Thành, hoặc đi qua cầu Đuống; quãng đường khoảng 30–35 km.
Lưu ý
Không chạm tay vào tượng và các phù điêu đá.
Hỏi nhà chùa trước khi chụp ảnh trong điện, không dùng đèn flash.