"Người ơi người ở đừng về…" Nghe câu hát ấy trên đồi Lim, giữa trời xuân mưa bụi, mới hiểu vì sao người Kinh Bắc thương quan họ đến vậy. Hội Lim không lớn về quy mô, nhưng là nơi quan họ được hát đúng chỗ, đúng lúc, đúng người.
Thời gian và địa điểm
Hội Lim được chuẩn bị từ ngày 9, 10 và diễn ra từ ngày 11 đến hết ngày 14 tháng Giêng âm lịch, trong đó chính hội là ngày 13 tháng Giêng. Hội tổ chức ở phường Tiên Du, thành phố Bắc Ninh (trước 7/2025 là thị trấn Lim, huyện Tiên Du). Năm 2027, ngày 13 tháng Giêng là thứ Năm, 18/2/2027.
Hội Lim gắn với hội chùa làng Lim và với ông Nguyễn Đình Diễn, một vị quan thời Lê có nhiều công đức với tổng Nội Duệ. Ông bỏ tiền trùng tu đình chùa, mở mang hội hè, xây lăng Hồng Vân trên núi Lim. Khi ông mất, dân tổng tôn làm hậu thần. Văn bia lăng Hồng Vân năm Cảnh Hưng 30 (1769) còn ghi lại công trạng ấy. Lâu dần, việc tế hậu thần gộp vào ngày 13 tháng Giêng trùng với hội chùa Lim, thành hội hàng tổng.
Phần lễ
Khoảng 8 giờ sáng ngày 13 tháng Giêng, hội mở đầu bằng lễ rước với đoàn người mặc lễ phục truyền thống kéo dài gần cả cây số. Quan viên, hương lão các làng tề tựu ở lăng Hồng Vân tế lễ, trong lúc tế có hát quan họ thờ thần: liền anh, liền chị đứng thành hàng trước cửa lăng hát vọng vào.
Sau phần lễ là lúc quan họ thật sự lên tiếng: hát trên thuyền giữa hồ, hát ở các lán trại, hát ở sân đình, trong nhà các gia đình quan họ. Bên cạnh đó là nhiều trò chơi dân gian của vùng Kinh Bắc. Dân ca Quan họ Bắc Ninh được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại năm 2009.
Kinh nghiệm
Muốn nghe quan họ cổ, hãy tìm đến các nhà chứa quan họ, ngồi lại lâu một chút thay vì chỉ đứng xem trên đồi.
Đi sáng sớm ngày 13 để kịp lễ rước, gửi xe ở các bãi chính thức.
Từ Hà Nội theo quốc lộ 1 hoặc cao tốc Hà Nội – Bắc Giang khoảng 20 km. Có thể ghép với chùa Bút Tháp hoặc đền Bà Chúa Kho.