Người mê kiến trúc gỗ cổ thường nhắc chùa Keo như một bài học. Không đinh, không vít, những con sơn chồng lên nhau đỡ trọn ba tầng mái gác chuông, đứng vững qua mấy trăm năm gió bão đồng bằng.
Vị trí
Chùa có tên chữ là Thần Quang tự, nay thuộc xã Vũ Tiên, tỉnh Hưng Yên. Trước 7/2025, đây là xã Duy Nhất, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình. Tỉnh Thái Bình cũ đã hợp nhất vào tỉnh Hưng Yên.
Chùa Keo Thái Bình. Ảnh: Casablanca1911 / Wikimedia Commons, CC BY 3.0
Lịch sử
Tương truyền chùa được Thiền sư Không Lộ dựng năm 1061 thời Lý Thánh Tông ở làng Giao Thủy (tên Nôm là Keo) ven sông Hồng, năm 1167 đổi tên thành Thần Quang tự. Năm 1611, nước sông Hồng dâng ngập làng, một bộ phận dân cư dời đi lập làng mới và dựng lại chùa Keo ở đất Vũ Thư ngày nay.
Thờ Phật và thờ Thánh
Chùa Keo là kiểu "tiền Phật hậu Thánh". Phía trước là khu thờ Phật với gần trăm pho tượng. Phía sau là khu thờ Thiền sư Không Lộ, vị quốc sư thời Lý, gồm bốn tòa Giá Roi, Thiêu Hương, Phục Quốc và Thượng điện. Tại Thượng điện có pho tượng Thiền sư Không Lộ bằng gỗ trầm hương đặt trong cung cấm. Bên ngoài có giếng nước mà thành giếng xếp bằng 36 cối đá thủng, tương truyền từng dùng giã gạo nuôi thợ xây chùa.
Gác chuông chùa Keo
Tiêu biểu nhất là tòa gác chuông cao khoảng 11 m, ba tầng mái, kết cấu bằng những con sơn gỗ chồng lên nhau, liên kết với nhau bằng mộng. Đứng dưới nhìn lên mới thấy cái tài của người thợ xưa. Trong chùa còn có chiếc hương án gỗ được công nhận Bảo vật quốc gia năm 2022.
Lễ hội
Hội chùa Keo mỗi năm có hai lần: hội xuân ngày mùng 4 tháng Giêng âm lịch và hội chính vào giữa tháng Chín âm lịch, với lễ rước kiệu, hương án, long đình, thuyền rồng cùng nhiều trò chơi dân gian.
Đường đi
Từ Hà Nội đi cao tốc Pháp Vân – Cầu Giẽ, rẽ về Thái Bình qua cầu Tân Đệ, rồi theo đường về Vũ Thư, tổng khoảng 110–120 km. Từ trung tâm Thái Bình cũ đi thêm chừng 10 km.
Lưu ý
Không leo lên gác chuông khi chưa được phép.
Không chạm vào tượng, hương án và các mảng chạm gỗ.
Ăn mặc lịch sự, giữ trật tự vì đây là di tích quốc gia đặc biệt.