Nếu Đền Hùng là nơi con cháu về với Tổ phụ, thì đền Mẫu Âu Cơ ở Hiền Lương là nơi về với Mẹ. Đền nằm xa trung tâm, đường vào yên ả giữa đồi chè và ruộng lúa, nên ít ồn ào hơn Đền Hùng rất nhiều.
Vị trí
Đền thuộc xã Hiền Lương, tỉnh Phú Thọ. Trước 7/2025, Hiền Lương là xã của huyện Hạ Hòa. Khu đền nằm ven sông Thao, gần chân núi.
Cổng vào đền Mẫu Âu Cơ. Ảnh: Bùi Thế Tâm / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0
Thờ ai, có từ bao giờ
Đền thờ Mẹ Tổ Âu Cơ, người trong truyền thuyết đã sinh bọc trăm trứng, mẹ của các Vua Hùng. Theo lưu truyền ở địa phương, Hiền Lương là nơi Mẹ dừng chân, dạy dân trồng lúa, trồng dâu nuôi tằm và hóa ở đây. Đền đã được xếp hạng Di tích quốc gia.
Đền Mẫu Âu Cơ dưới bóng đa cổ thụ. Ảnh: Bùi Thế Tâm / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0
Lễ hội Tiên giáng
Ngày lễ chính là mùng 7 tháng Giêng âm lịch, ngày Tiên giáng. Người địa phương còn truyền câu: "Mùng bảy trong tiết tháng Giêng, Dân Hiền lễ tế trống chiêng vang trời". Lễ hội kéo dài từ mùng 7 đến mùng 9 tháng Giêng, có tế Thành hoàng ở đình, rước kiệu từ đình vào đền, dâng hương với lễ vật trăm bánh, trăm phẩm oản, cùng các trò chơi dân gian như đu tiên, cờ người.
Đường đi
Từ Hà Nội đi cao tốc Nội Bài – Lào Cai, ra ở nút giao gần Hạ Hòa rồi theo đường tỉnh vào Hiền Lương. Quãng đường khoảng 130–150 km. Từ Đền Hùng đi lên chừng 60–70 km, có thể ghép hai nơi trong một chuyến hai ngày.
Lưu ý
Đường vào xã có đoạn hẹp, xe lớn nên hỏi đường trước.
Ngày thường khá vắng, dịch vụ ăn uống quanh đền ít, nên chuẩn bị nước uống.